Phi Vũ
New member
Một xu hướng mới cho thấy nhiều người dùng trí tuệ nhân tạo tái tạo bạn tình cũ từ tin nhắn, ảnh và nội dung mạng xã hội. Hành động này đặt ra nhiều câu hỏi về quyền riêng tư, sự đồng thuận và sức khỏe tâm thần.
Nhiều người đang dùng công cụ AI để tạo bản sao số của người yêu cũ — họ tải lên lịch sử chat, ảnh và nội dung mạng xã hội để làm một chatbot giống với người ấy và trò chuyện cùng nó. Hành vi này nhanh chóng gây tranh luận vì liên quan đến consent, quyền riêng tư và hậu quả cảm xúc.
Nguồn gốc của hiện tượng được cho là từ một công cụ mã nguồn mở tên Colleague.skill, vốn được thiết kế để lưu giữ cách giao tiếp và kiến thức trong môi trường công sở. Người dùng đã phát hiện ra công cụ này có thể mô phỏng giọng điệu và cách diễn đạt, nên họ chuyển nó sang mục đích cá nhân — tái tạo cách nói chuyện của người từng thân thiết.
Hiện nay với nhiều nền tảng đồng hành AI cho phép tùy biến sâu, việc tạo chatbot giống người thật không còn bị giới hạn ở một chỗ. Có lẽ hành vi này phổ biến hơn ta nghĩ, chỉ là người ta ít công khai nói về nó.
Phản ứng đầu tiên của nhiều người là cảm giác khó chịu, đi kèm lo ngại về quyền riêng tư và khả năng thay thế sự hỗ trợ con người bằng một chatbot. Tuy vậy, câu chuyện không chỉ đơn giản là xấu hay tốt: một số người cho biết họ dùng mô phỏng để suy ngẫm, đối thoại lại với những điều chưa nói, và thậm chí tìm được cách tiến lên.
Một trường hợp được nêu trong báo cáo cho thấy sau khi tải lên hàng nghìn đoạn chat, một người dùng nói rằng quá trình trò chuyện với bản sao AI giúp cô nhìn nhận mối quan hệ một cách lý trí hơn và cho cô sức mạnh để chấm dứt. Điều này gợi nhớ kỹ thuật trị liệu "chiếc ghế trống" — tưởng tượng người cần giải quyết ngồi trước mặt và nói hết cảm xúc — nhưng không hoàn toàn giống nhau: chiếc ghế trống là công việc nội tâm có mục tiêu trị liệu, còn chatbot là một thực thể bên ngoài được thiết kế để giữ người dùng tương tác.
Amy Sutton, chuyên gia tâm lý tại Freedom Counselling, giải thích rằng tan vỡ tình cảm là một dạng đau buồn: "Khi mất một mối quan hệ, chúng ta thương tiếc giống như khi chịu mất mát khác — khác biệt ở chỗ người đó vẫn còn sống nhưng không thể kết nối lại. Điều đó khiến quá trình chấp nhận và xử lý trở nên khó khăn." Bà cho rằng AI có thể phản chiếu các giai đoạn đau buồn: phủ nhận (vì cảm giác người ấy như chưa mất), giận dữ (cơ hội để nói ra những điều chưa nói), mặc cả (muốn sửa chữa qua bản sao AI) và trầm cảm (tìm kết nối, an ủi từ AI).
Mối lo lớn hơn theo bà là AI được thiết kế để giữ người dùng tương tác, nên có nguy cơ khiến quá trình đau buồn bị kẹt — gọi là đau buồn phức tạp — dẫn tới tác động lâu dài lên tâm trạng, sức khỏe và nhận thức về bản thân. Nói cách khác, thay vì giúp phục hồi, bản sao số có thể kéo dài sự dính mắc vào quá khứ.
Kết luận chung là cần có sự đồng cảm với những ai tìm đến công cụ này vì nỗi đau thật sự. Tuy nhiên cũng cần cảnh giác: ai hưởng lợi từ những bản sao số? Các nền tảng và nhà phát triển có thể thu lợi khi người dùng quay lại liên tục, còn nạn nhân cảm xúc phải gánh rủi ro. Vì vậy cần bàn đến quy định về quyền riêng tư, đồng thuận khi tái tạo hình ảnh người khác và cảnh báo về nguy cơ sức khỏe tâm thần.
Nếu bạn cân nhắc dùng những công cụ như vậy, hãy tự đặt giới hạn rõ ràng, nghĩ về hậu quả dài hạn và cân nhắc tìm hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý. Những công cụ số có thể tạm giúp giảm cô đơn, nhưng không nên thay thế kết nối và sự chữa lành từ con người thật.
Nguồn: Techradar
Nhiều người đang dùng công cụ AI để tạo bản sao số của người yêu cũ — họ tải lên lịch sử chat, ảnh và nội dung mạng xã hội để làm một chatbot giống với người ấy và trò chuyện cùng nó. Hành vi này nhanh chóng gây tranh luận vì liên quan đến consent, quyền riêng tư và hậu quả cảm xúc.
Nguồn gốc của hiện tượng được cho là từ một công cụ mã nguồn mở tên Colleague.skill, vốn được thiết kế để lưu giữ cách giao tiếp và kiến thức trong môi trường công sở. Người dùng đã phát hiện ra công cụ này có thể mô phỏng giọng điệu và cách diễn đạt, nên họ chuyển nó sang mục đích cá nhân — tái tạo cách nói chuyện của người từng thân thiết.
Hiện nay với nhiều nền tảng đồng hành AI cho phép tùy biến sâu, việc tạo chatbot giống người thật không còn bị giới hạn ở một chỗ. Có lẽ hành vi này phổ biến hơn ta nghĩ, chỉ là người ta ít công khai nói về nó.
Phản ứng đầu tiên của nhiều người là cảm giác khó chịu, đi kèm lo ngại về quyền riêng tư và khả năng thay thế sự hỗ trợ con người bằng một chatbot. Tuy vậy, câu chuyện không chỉ đơn giản là xấu hay tốt: một số người cho biết họ dùng mô phỏng để suy ngẫm, đối thoại lại với những điều chưa nói, và thậm chí tìm được cách tiến lên.
Một trường hợp được nêu trong báo cáo cho thấy sau khi tải lên hàng nghìn đoạn chat, một người dùng nói rằng quá trình trò chuyện với bản sao AI giúp cô nhìn nhận mối quan hệ một cách lý trí hơn và cho cô sức mạnh để chấm dứt. Điều này gợi nhớ kỹ thuật trị liệu "chiếc ghế trống" — tưởng tượng người cần giải quyết ngồi trước mặt và nói hết cảm xúc — nhưng không hoàn toàn giống nhau: chiếc ghế trống là công việc nội tâm có mục tiêu trị liệu, còn chatbot là một thực thể bên ngoài được thiết kế để giữ người dùng tương tác.
Amy Sutton, chuyên gia tâm lý tại Freedom Counselling, giải thích rằng tan vỡ tình cảm là một dạng đau buồn: "Khi mất một mối quan hệ, chúng ta thương tiếc giống như khi chịu mất mát khác — khác biệt ở chỗ người đó vẫn còn sống nhưng không thể kết nối lại. Điều đó khiến quá trình chấp nhận và xử lý trở nên khó khăn." Bà cho rằng AI có thể phản chiếu các giai đoạn đau buồn: phủ nhận (vì cảm giác người ấy như chưa mất), giận dữ (cơ hội để nói ra những điều chưa nói), mặc cả (muốn sửa chữa qua bản sao AI) và trầm cảm (tìm kết nối, an ủi từ AI).
Mối lo lớn hơn theo bà là AI được thiết kế để giữ người dùng tương tác, nên có nguy cơ khiến quá trình đau buồn bị kẹt — gọi là đau buồn phức tạp — dẫn tới tác động lâu dài lên tâm trạng, sức khỏe và nhận thức về bản thân. Nói cách khác, thay vì giúp phục hồi, bản sao số có thể kéo dài sự dính mắc vào quá khứ.
Kết luận chung là cần có sự đồng cảm với những ai tìm đến công cụ này vì nỗi đau thật sự. Tuy nhiên cũng cần cảnh giác: ai hưởng lợi từ những bản sao số? Các nền tảng và nhà phát triển có thể thu lợi khi người dùng quay lại liên tục, còn nạn nhân cảm xúc phải gánh rủi ro. Vì vậy cần bàn đến quy định về quyền riêng tư, đồng thuận khi tái tạo hình ảnh người khác và cảnh báo về nguy cơ sức khỏe tâm thần.
Nếu bạn cân nhắc dùng những công cụ như vậy, hãy tự đặt giới hạn rõ ràng, nghĩ về hậu quả dài hạn và cân nhắc tìm hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý. Những công cụ số có thể tạm giúp giảm cô đơn, nhưng không nên thay thế kết nối và sự chữa lành từ con người thật.
Nguồn: Techradar
Bài viết liên quan
