Ngày an toàn mạng: VPN ứng phó rủi ro AI

[AI Crazy]

Ngày An toàn Internet 2026 tập trung vào việc sử dụng AI an toàn và có trách nhiệm. Ngành VPN đang phản ứng bằng các giải pháp mới, từ chatbot ưu tiên quyền riêng tư đến công cụ bảo mật nhằm giảm thiểu rủi ro do AI gây ra.

Safer Internet Day là sự kiện toàn cầu thúc đẩy môi trường số tích cực hơn, và năm 2026 chiến dịch hướng vào thách thức lớn: sử dụng trí tuệ nhân tạo một cách an toàn và có trách nhiệm.

Rủi ro mới từ cuộc bùng nổ AI​

Sự xuất hiện nhanh chóng của các công cụ như ChatGPT, Gemini hay Grok đã thay đổi cách ta tương tác với web, nhưng đồng thời cũng tạo ra nhiều mối nguy mới. Từ thu thập dữ liệu xâm nhập để huấn luyện mô hình ngôn ngữ lớn đến sự gia tăng của lừa đảo sử dụng AI và deepfake, làn sóng AI đẩy giới hạn bảo mật và quyền riêng tư lên một tầm cao mới.

Proton và Lumo: AI ưu tiên quyền riêng tư​

Proton, nổi tiếng với dịch vụ VPN và email bảo mật, đã mở rộng sang mảng AI với Lumo — một trợ lý AI mã nguồn mở theo triết lý bảo mật và tôn trọng quyền riêng tư. Cuộc trò chuyện được bảo mật bằng mã hóa không-truy-cập (zero-access), đảm bảo dữ liệu người dùng không bị dùng để huấn luyện mô hình hay bán cho bên thứ ba.

Lumo cung cấp cả phiên bản miễn phí và trả phí. Gói Lumo Plus mở rộng tính năng với trò chuyện không giới hạn và hỗ trợ tải tệp lớn hơn, đồng thời truy cập qua trình duyệt web và ứng dụng Android/iOS.

ExpressVPN và ExpressAI: thiết kế riêng tư từ đầu​

ExpressVPN đang phát triển nền tảng riêng tư theo thiết kế mang tên ExpressAI. Dù lịch ra mắt ban đầu dự kiến ngày 5/2 đã được lùi lại để hoàn thiện, nhưng kiến trúc của công cụ này đã rõ ràng: sử dụng mã hóa đầu-cuối không có kiến thức (zero-knowledge, end-to-end), đảm bảo nội dung trò chuyện không thể đọc được bởi bên thứ ba.

ExpressAI được cho là sẽ có tính năng tự động xóa tin nhắn (disappearing messages) và cam kết không lưu trữ tệp người dùng trên máy chủ. Dịch vụ này sẽ được tích hợp vào mọi gói thuê bao của ExpressVPN.

NordVPN: tập trung phòng thủ trước tác hại do AI​

Khác với Proton và ExpressVPN, NordVPN chưa ra mắt chatbot riêng mà chú trọng vào việc bảo vệ người dùng khỏi hệ sinh thái tác nhân AI (AI agent) đang nổi lên. Mối lo ngại lớn là OpenClaw — một tác nhân AI mã nguồn mở có thể thực thi mã và truy cập tệp cục bộ. Nghiên cứu gần đây cho thấy kẻ xấu đã tải lên nhiều "kỹ năng" độc hại vào kho công cộng để lừa người dùng phát tán phần mềm độc hại.

CTO của NordVPN chỉ ra rủi ro từ các cuộc tấn công "tiêm yêu cầu" (prompt injection), khi kẻ tấn công lợi dụng quyền truy cập vào email và tin nhắn để điều khiển hành vi của tác nhân AI. Giải pháp của NordVPN là Meshnet — cho phép tạo mạng ảo mã hóa trực tiếp giữa nhiều thiết bị mà không phải đi qua máy chủ bên thứ ba, giúp bạn truy cập các dịch vụ tự lưu trữ (như instance OpenClaw riêng) như thể chúng nằm trên mạng nội bộ, nhưng vẫn ẩn khỏi Internet công cộng.

Đội ngũ NordVPN cũng đang nâng cấp bộ công cụ Threat Protection Pro để tăng khả năng phát hiện và ngăn chặn các mối đe doạ mới do AI tạo ra.

Với Safer Internet Day làm tín hiệu, ngành VPN đang dịch chuyển theo hai hướng chính: phát triển các trợ lý AI ưu tiên quyền riêng tư và củng cố khả năng phòng thủ để giảm thiểu lừa đảo, mã độc và các tấn công lợi dụng AI. Người dùng nên cân nhắc nhà cung cấp có cam kết mã hóa mạnh, kiểm soát dữ liệu cục bộ và các công cụ bảo vệ chuyên biệt khi lựa chọn dịch vụ.

Nguồn: Techradar