Phi Vũ
New member
Hà Lan đã phát triển GPT-NL, một mô hình AI quốc gia được thiết kế cho sử dụng trong khu vực công. Sau hai năm trong phòng thí nghiệm, dự án giờ bắt đầu vào giai đoạn thử nghiệm thực tế với một loạt thử nghiệm tại cơ quan nhà nước.
Hà Lan phát triển GPT-NL trong vòng hai năm qua thông qua một liên minh giữa các cơ quan chính phủ và tổ chức nghiên cứu. Mục tiêu không phải là tạo ra sản phẩm thu hút khán giả đại chúng, mà là xây dựng hạ tầng AI phục vụ cho hoạt động thực tế của cơ quan công.
GPT-NL được định vị như một hạ tầng thay vì một chatbot tiêu dùng chạy đua lượt truy cập. Nếu thành công, dự án sẽ cho thấy một hệ thống AI có thể vận hành trong khung pháp lý châu Âu và đáp ứng kỳ vọng của khu vực công mà không phụ thuộc hoàn toàn vào công ty nước ngoài.
Hiện có năm tổ chức bắt đầu các nghiên cứu khả thi với kế hoạch mở rộng và có thể thương mại hóa về sau trong năm. Một trong những thử nghiệm đầu tiên liên quan tới Gem, trợ lý ảo đang được gần ba mươi chính quyền địa phương Hà Lan sử dụng. Nghiên cứu đang xem xét liệu GPT-NL có thể nâng cao chất lượng câu trả lời cho công dân khi họ hỏi Gem hay không.
Một thử nghiệm khác tập trung vào trợ lý soạn thảo văn bản cho công chức, nhằm giúp soạn thư từ, quyết định hành chính rõ ràng hơn. Dù không hào nhoáng như công cụ tạo ảnh hay video AI, nhưng nó giải quyết vấn đề thực tế: nhiều thông tin về trợ cấp, nợ nần và dịch vụ xã hội hiện nay thường khó hiểu với người nhận.
Viện Pháp y Hà Lan đang sử dụng GPT-NL cho công việc của họ, tinh chỉnh mô hình trên các bộ dữ liệu pháp y để cải thiện phân loại trong khối lượng lớn bằng chứng điều tra. TNO cũng thử nghiệm GPT-NL nội bộ cho các dự án nhạy cảm, nơi các hệ thống AI thương mại có thể gây lo ngại về riêng tư hoặc an ninh.
Một điểm nổi bật của GPT-NL là cách huấn luyện dữ liệu. Trong bối cảnh nhiều công ty AI vấp phải tranh chấp bản quyền, dự án này đã đạt được thỏa thuận cấp phép với các nhà xuất bản báo chí Hà Lan — bao gồm báo in, đài truyền hình và nền tảng trực tuyến — và công bố điều kiện cấp phép. Dự án khẳng định đây là sáng kiến AI đầu tiên trên thế giới đạt được thỏa thuận tập thể có trả phí với tất cả các nhà xuất bản lớn trong một thị trường.
Các điều khoản cấp phép được công khai, nhà xuất bản được đền bù và có biện pháp kỹ thuật nhằm ngăn người dùng trích xuất trực tiếp nội dung có bản quyền thông qua việc ra lệnh (prompting). Tuy vậy, GPT-NL vẫn phải đối mặt với thực tế chi phí mở rộng — đội ngũ 25 nhà phát triển và ngân sách của dự án là rất khiêm tốn so với tiêu chuẩn ngành.
Sự căng thẳng giữa lạc quan và thực tế nằm ở chỗ tiếp tục cải thiện mô hình để không bị tụt lại so với phát triển toàn cầu đòi hỏi tài trợ bền vững và hỗ trợ chính trị. Dự án đang thử nghiệm một con đường khác, tập trung vào thể chế công, thỏa thuận bản quyền đàm phán trước và kiểm soát hạ tầng dữ liệu tại chỗ, nhằm tạo ra đối trọng ý nghĩa bên ngoài các tập đoàn lớn của Mỹ.
Nguồn: Techradar
Hà Lan phát triển GPT-NL trong vòng hai năm qua thông qua một liên minh giữa các cơ quan chính phủ và tổ chức nghiên cứu. Mục tiêu không phải là tạo ra sản phẩm thu hút khán giả đại chúng, mà là xây dựng hạ tầng AI phục vụ cho hoạt động thực tế của cơ quan công.
GPT-NL được định vị như một hạ tầng thay vì một chatbot tiêu dùng chạy đua lượt truy cập. Nếu thành công, dự án sẽ cho thấy một hệ thống AI có thể vận hành trong khung pháp lý châu Âu và đáp ứng kỳ vọng của khu vực công mà không phụ thuộc hoàn toàn vào công ty nước ngoài.
Hiện có năm tổ chức bắt đầu các nghiên cứu khả thi với kế hoạch mở rộng và có thể thương mại hóa về sau trong năm. Một trong những thử nghiệm đầu tiên liên quan tới Gem, trợ lý ảo đang được gần ba mươi chính quyền địa phương Hà Lan sử dụng. Nghiên cứu đang xem xét liệu GPT-NL có thể nâng cao chất lượng câu trả lời cho công dân khi họ hỏi Gem hay không.
Một thử nghiệm khác tập trung vào trợ lý soạn thảo văn bản cho công chức, nhằm giúp soạn thư từ, quyết định hành chính rõ ràng hơn. Dù không hào nhoáng như công cụ tạo ảnh hay video AI, nhưng nó giải quyết vấn đề thực tế: nhiều thông tin về trợ cấp, nợ nần và dịch vụ xã hội hiện nay thường khó hiểu với người nhận.
Viện Pháp y Hà Lan đang sử dụng GPT-NL cho công việc của họ, tinh chỉnh mô hình trên các bộ dữ liệu pháp y để cải thiện phân loại trong khối lượng lớn bằng chứng điều tra. TNO cũng thử nghiệm GPT-NL nội bộ cho các dự án nhạy cảm, nơi các hệ thống AI thương mại có thể gây lo ngại về riêng tư hoặc an ninh.
Một điểm nổi bật của GPT-NL là cách huấn luyện dữ liệu. Trong bối cảnh nhiều công ty AI vấp phải tranh chấp bản quyền, dự án này đã đạt được thỏa thuận cấp phép với các nhà xuất bản báo chí Hà Lan — bao gồm báo in, đài truyền hình và nền tảng trực tuyến — và công bố điều kiện cấp phép. Dự án khẳng định đây là sáng kiến AI đầu tiên trên thế giới đạt được thỏa thuận tập thể có trả phí với tất cả các nhà xuất bản lớn trong một thị trường.
Các điều khoản cấp phép được công khai, nhà xuất bản được đền bù và có biện pháp kỹ thuật nhằm ngăn người dùng trích xuất trực tiếp nội dung có bản quyền thông qua việc ra lệnh (prompting). Tuy vậy, GPT-NL vẫn phải đối mặt với thực tế chi phí mở rộng — đội ngũ 25 nhà phát triển và ngân sách của dự án là rất khiêm tốn so với tiêu chuẩn ngành.
Sự căng thẳng giữa lạc quan và thực tế nằm ở chỗ tiếp tục cải thiện mô hình để không bị tụt lại so với phát triển toàn cầu đòi hỏi tài trợ bền vững và hỗ trợ chính trị. Dự án đang thử nghiệm một con đường khác, tập trung vào thể chế công, thỏa thuận bản quyền đàm phán trước và kiểm soát hạ tầng dữ liệu tại chỗ, nhằm tạo ra đối trọng ý nghĩa bên ngoài các tập đoàn lớn của Mỹ.
Nguồn: Techradar
Bài viết liên quan
