Dùng AI để cắt chi phí là lầm lẫn

[Love AI]

Nhiều doanh nghiệp chỉ nhìn AI như công cụ cắt chi phí, dẫn tới sa thải và đóng băng tuyển dụng. Thay vào đó, AI nên được dùng để trao quyền cho con người, tái thiết quy trình và tạo giá trị bền vững.

AI nên trao quyền cho con người, không chỉ giảm chi phí​

Trong những ngày đầu của ChatGPT, giáo sư Karim Lakhani (Harvard Business School) nói rằng “AI sẽ không thay thế con người, nhưng con người có AI sẽ thay thế con người không có AI.” Thực tế gần đây cho thấy xu hướng thay thế đã bắt đầu: nhiều tập đoàn lớn như Amazon, UPS, Microsoft, Goldman Sachs, Accenture và Walmart đã công bố cắt giảm hoặc đóng băng tuyển dụng do nâng cao hiệu suất nhờ AI. Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) cũng ghi nhận 40% nhà tuyển dụng dự kiến sẽ giảm nhân sự ở những khu vực mà AI có thể tự động hóa công việc.

Lãnh đạo thường tìm kiếm tiết kiệm ngắn hạn, nhưng nếu chỉ coi AI là công cụ kiểm soát chi phí thì họ bỏ lỡ cơ hội lớn hơn: biến đổi bản chất công việc. Tự động hóa có thể tăng biên lợi nhuận chút ít, nhưng không tạo ra giá trị trường tồn nếu không thay đổi cách làm. Nhiều tổ chức chi nhiều tiền cho AI nhưng chưa thấy lợi tức rõ rệt — một phần vì đo lường kết quả quá hẹp. Có ví dụ trong ngành thức ăn nhanh, khi dùng công cụ phân tích hỗ trợ AI đã tiết kiệm hơn 100.000 giờ/năm trong năng suất.

Hãy hình dung dữ liệu và AI như một tam giác gồm chi tiêu công nghệ, ROI truyền thống và thay đổi văn hóa. Hai yếu tố đầu đã quen thuộc; điểm then chốt là văn hóa: cách con người tương tác với công nghệ, giá trị họ cảm nhận và cách vai trò nghề nghiệp thay đổi. Khi AI trở thành một phần văn hóa công ty, đó giống như tăng gấp đôi quy mô nhân lực mà không phải tuyển thêm người. Nếu người lao động coi các tác nhân AI là cộng sự để bớt gánh nặng công việc lặp lại, họ sẽ tìm ra cách dùng AI để khuếch đại kỹ năng của mình và ROI sẽ tăng mạnh.

Năm ưu tiên lãnh đạo khi triển khai AI​

• Ưu tiên trao quyền hơn tối ưu chi phí: Dùng agent AI để giải phóng thời gian cho con người suy nghĩ, kết nối và sáng tạo. Cho nhà phân tích thêm thời gian tư vấn khách hàng, cho bộ phận marketing tập trung vào câu chuyện thay vì lo việc viết báo cáo.
• Thiết kế lại quy trình, không chỉ tự động hóa tác vụ: Giống như điện từng thay đổi dây chuyền sản xuất khi được thiết kế lại quanh nguồn năng lượng mới, AI sẽ có tác động lớn nhất khi quy trình được kiến tạo lại từ đầu chứ không chỉ gắn thêm công cụ.
• Đo lường những gì quan trọng: Vượt ra ngoài tiết kiệm chi phí. Theo dõi thời gian chuyển từ công việc nhàm chán sang đổi mới, mức độ hài lòng ảnh hưởng đến giữ chân khách hàng và doanh số lặp lại, tốc độ đóng giao dịch. Mở rộng khái niệm ROI để bao gồm tác động với con người và khách hàng.
• Nâng cao kỹ năng và đào tạo lại: Khảo sát Dayforce với gần 6.000 doanh nghiệp cho thấy 71% người lao động không được đào tạo AI trong năm trước, trong khi lãnh đạo sử dụng AI nhiều hơn gấp ba lần. Khoảng cách này tạo ra bất mãn; đào tạo để tin tưởng và sử dụng agent sẽ mở khóa sáng tạo và năng suất trên toàn bộ lực lượng lao động.
• Xây dựng cho giá trị khách hàng: Cắt giảm nhân sự thường đi ngược với sự hài lòng của khách hàng. Thay vì chỉ giảm chi phí, hãy tập trung tạo giá trị — AI cải thiện dịch vụ, cá nhân hóa và tính phản hồi sẽ củng cố mối quan hệ với khách hàng và tăng doanh thu bền vững.

Kết lại, AI không chỉ là công cụ giảm chi phí tạm thời. Khi lãnh đạo nhìn nhận AI là nguồn sức mạnh để trao quyền, thiết kế lại công việc, đo lường tác động đúng đắn và đầu tư cho con người, tổ chức sẽ đạt được lợi ích lớn hơn và bền vững hơn so với chỉ tối ưu hóa chi phí ngắn hạn.

Nguồn: Techradar