Ai đẩy người lao động lớn tuổi phải nâng cấp kỹ năng

[Phi Vũ]

Nhiều lao động lớn tuổi đang bị đẩy vào việc học lại kỹ năng AI để giữ việc làm, không phải vì đam mê mà vì áp lực sinh kế. Các công việc liên quan đến chú thích dữ liệu và huấn luyện mô hình thường là hợp đồng tạm thời, thu nhập thấp và thiếu an toàn lâu dài.

Nhiều chuyên gia kỳ cựu, kể cả người có thâm niên hàng chục năm, đang gặp khó khăn khi tìm việc ổn định và phải chuyển sang những công việc hoặc đào tạo liên quan đến AI chỉ để tồn tại trên thị trường lao động.

Nguyên nhân​

Áp lực đến từ việc AI được áp dụng rộng rãi, khiến vai trò truyền thống bị biến đổi hoặc thay thế. Kết hợp với phân biệt tuổi tác và gián đoạn nghề nghiệp, nhiều người lớn tuổi không có lựa chọn ngoài việc học các công cụ và kỹ năng mới để duy trì khả năng cạnh tranh.

Hình thức công việc và rủi ro​

Những vị trí mà lao động lớn tuổi dễ tiếp cận bao gồm chú thích dữ liệu, kiểm thử mô hình và công việc gig cho dự án AI. Những công việc này thường mang tính hợp đồng, không ổn định và thiếu bảo đảm xã hội, dẫn đến thu nhập bấp bênh và ít cơ hội thăng tiến.

Tác động lâu dài lên thu nhập và nghề nghiệp​

Nghiên cứu cho thấy gián đoạn do công nghệ có thể dẫn tới giảm thu nhập kéo dài và phục hồi nghề nghiệp chậm. Nhiều người buộc phải chấp nhận công việc thu nhập thấp hơn hoặc chuyển sang ngành hoàn toàn khác — hiện tượng gọi là sa thải xuống cấp nghề nghiệp (occupational downgrading).

Mặt cảm xúc và xã hội​

Áp lực học lại kỹ năng trước tuổi nghỉ hưu gây ra căng thẳng, lo lắng và cảm giác tuyệt vọng cho không ít người. Việc phải học vì sinh kế thay vì đam mê làm gia tăng gánh nặng tâm lý và ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống.

Giải pháp và chính sách cần có​

Việc khuyến khích nâng cao kỹ năng là cần thiết, nhưng không đủ nếu không có cải thiện về chất lượng việc làm, lương bổng và bảo vệ người lao động. Cần đầu tư chương trình đào tạo có định hướng, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, cùng các chính sách bảo hiểm xã hội và quyền lợi lao động phù hợp với nền kinh tế AI.

Khi AI tiếp tục thay đổi cách thị trường lao động vận hành, hành động từ phía doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách sẽ quyết định liệu cuộc chuyển dịch này tạo thêm cơ hội công bằng hay làm sâu thêm bất bình đẳng. Người lao động lớn tuổi đang cố gắng học, thích nghi và tìm chỗ đứng mới trong bối cảnh đó.

Nguồn: Digitaltrends