Trung tâm dữ liệu Mỹ tiêu thụ điện như 16 triệu nhà

[Phi Vũ]

Các trung tâm dữ liệu ở Mỹ tiêu thụ lượng điện đủ để cung cấp cho hơn 16 triệu hộ gia đình mỗi năm, khiến nhiều dự án bị trì hoãn trước áp lực hạ tầng và phản đối địa phương. Phong trào mang khẩu hiệu "People Over Profits" đang lan rộng và đặt ra câu hỏi về ưu tiên giữa lợi nhuận và lợi ích cộng đồng.

Áp lực từ phong trào People Over Profits​

Năm 2026, gần một nửa số trung tâm dữ liệu được lên kế hoạch tại Mỹ đã bị trì hoãn hoặc hủy, do nhiều lý do như thiếu chíp, hạ tầng năng lượng chưa đủ và nhất là sự phản đối mạnh mẽ của cộng đồng địa phương. Phong trào bắt nguồn từ một chiến dịch ở hạt Box Elder, Utah, và khẩu hiệu "People Over Profits" xuất hiện trên nhiều biển hiệu, biểu ngữ khắp nơi.

Tiêu thụ điện và những con số đáng chú ý​

Theo Electric Choice, năm 2023 hơn 4.500 trung tâm dữ liệu tiêu thụ khoảng 176 TWh điện — đủ để cung cấp cho hơn 16 triệu ngôi nhà mỗi năm, chiếm khoảng 4,4% tổng tiêu thụ điện của Mỹ trong năm đó. Năm 2024, Viện Nghiên cứu Năng lượng Điện (EPRI) ước tính trung tâm dữ liệu phục vụ AI có thể chiếm từ 10–20% tiêu thụ điện của cả nước, và con số này được dự báo còn tăng khi các dự án quy mô lớn như Project Stargate của OpenAI bắt đầu xây dựng.

Để đáp ứng nhu cầu, nhiều nhà phát triển đã tự xây nguồn điện hoặc đầu tư vào cơ sở hạ tầng mới. Tuy nhiên điều này cũng dẫn đến hệ quả tiêu cực, khi nhiều dự án sử dụng máy phát tuabin khí tự nhiên gây ô nhiễm và ồn ào, phát tán tiếng ầm và hạ tần có thể gây khó chịu hoặc ảnh hưởng sức khỏe cho cư dân gần đó.

Tác động đến giá điện và chính sách​

Một số chính sách được triển khai nhằm nhanh chóng tăng công suất cung cấp điện — trong đó có việc nới lỏng một số quy định môi trường và dành ngân sách tái vận hành các nhà máy than, khí đã đóng cửa. Hệ quả là giá điện tại các khu vực gần trung tâm dữ liệu đã tăng mạnh, có nơi lên tới 267% do nhu cầu đột biến. Theo báo cáo J.D. Power (tháng 1/2026), hơn 1/5 người Mỹ hiện không đủ khả năng chi trả hóa đơn điện của họ.

Sử dụng nước và hệ sinh thái​

Việc trung tâm dữ liệu dùng nước để làm mát gây tranh luận. Các nhà nghiên cứu tại Đại học California, Riverside ước tính một lệnh yêu cầu AI dài 100 từ có thể tương đương khoảng 519 ml nước, trong khi CEO OpenAI Sam Altman từng nêu con số khác nhỏ hơn mà không cung cấp nguồn. Thực tế, phần lớn nước được dùng để trao đổi nhiệt, bốc hơi và sau đó được tái chế; vấn đề là lượng nước lấy từ nguồn địa phương có thể làm suy giảm nguồn nước ngầm hoặc hệ sinh thái, đặc biệt ở vùng hạn hán.

Một tổ chức nghiên cứu về môi trường ước tính một trung tâm dữ liệu lớn có thể rút tới khoảng 5 triệu gallon (khoảng 19 triệu lít) nước mỗi ngày — tương đương nhu cầu nước cho một thị trấn 10.000–50.000 người. Lượng nước thải tăng thêm cũng có thể làm quá tải các nhà máy xử lý nước thải địa phương.

Việc làm và lợi ích kinh tế địa phương​

Các nhà phát triển thường quảng bá trung tâm dữ liệu như nguồn việc làm và thúc đẩy kinh tế địa phương. Thực tế, công việc xây dựng quy mô lớn thường do các công ty chuyên ngành bên ngoài thực hiện và không nhất thiết tạo nhiều việc làm lâu dài cho người dân địa phương. Khi đi vào hoạt động, một cơ sở nhỏ có thể chỉ cần vài chục nhân viên tại chỗ, cơ sở lớn hơn mới đạt hàng trăm.

Nghiên cứu của Brookings chỉ ra rằng lợi ích việc làm lâu dài chủ yếu rơi vào các dịch vụ chuyên nghiệp hỗ trợ (lắp cáp quang, trung tâm vận hành mạng, nhà cung cấp dịch vụ quản lý, nhà thầu IT). Sáu năm sau khi một trung tâm dữ liệu đi vào hoạt động, việc làm trong khu vực thông tin và dịch vụ chuyên nghiệp tăng lần lượt khoảng 22% và 16%.

Kết luận​

Sự phát triển mạnh mẽ của trung tâm dữ liệu đặt ra bài toán cân bằng giữa tiêu thụ năng lượng và nước, sức khỏe cộng đồng, bảo vệ môi trường và lợi ích kinh tế địa phương. Các nhà phát triển và nhà đầu tư đang bị chỉ trích vì có thể ưu tiên lợi nhuận hơn quyền lợi người dân, và phong trào phản đối đang khiến các quyết định đầu tư phải xem xét kỹ hơn tác động lâu dài lên cộng đồng.

Nguồn: Techradar