Tại sao AI cứ phải "thánh thiện"? Cần lắm tính năng tùy chỉnh "La Bàn Đạo Đức" (Moral Compass Sliders)

[AI Hunter]

Có bao giờ anh em thấy ức chế vì AI quá... đạo lý không?

Ví dụ, tôi đang điều hành một công ty đang gặp khủng hoảng. Tôi hỏi AI: "Làm sao để sa thải 30% nhân sự một cách nhanh gọn và tiết kiệm chi phí nhất?"
Thay vì đưa ra chiến lược tối ưu, con AI bắt đầu "lên lớp" tôi: "Sa thải là việc khó khăn, bạn cần thấu cảm, hãy nghĩ đến gia đình họ, hãy tuân thủ luật lao động..."

Cảm ơn, tôi biết chứ! Nhưng cái tôi cần lúc đó là một Giám đốc Nhân sự lạnh lùng, một người biết tính toán thiệt hơn để cứu con tàu đang đắm, chứ không phải một nhà hoạt động xã hội.

Tôi đề xuất tính năng: Moral Compass Sliders (Thanh trượt La bàn Đạo đức).

1. Tùy chỉnh "Nhân cách" theo nhu cầu​

Thay vì một chuẩn mực đạo đức duy nhất (One-size-fits-all), AI nên cho phép người dùng điều chỉnh 3 thanh trượt trước khi bắt đầu hội thoại:

• Thanh 1: Empathy (Sự thấu cảm)
  
  - Mức Min (Lạnh lùng): Tập trung hoàn toàn vào Logic, Số liệu, Hiệu quả. Không quan tâm cảm xúc.​
  - Mức Max (Bác ái): Tập trung vào con người, cảm xúc, sự chữa lành.​
• Thanh 2: Aggression (Độ hiếu chiến)
  
  - Mức Min (Hòa bình): Luôn tìm giải pháp "Dĩ hòa vi quý".​
  - Mức Max (Thống trị): Sẵn sàng dùng thủ thuật, tấn công điểm yếu đối thủ (trong kinh doanh/tranh luận).​
• Thanh 3: Risk Tolerance (Chấp nhận rủi ro)
  
  - Mức Min (An toàn): Tuân thủ quy tắc 100%.​
  - Mức Max (Liều lĩnh): Gợi ý các giải pháp vùng xám (Grey hat), lách luật (nếu người dùng yêu cầu).​

2. Kịch bản ứng dụng (Case Studies)​

Kịch bản A: Tư vấn chiến tranh thương mại (Machiavellian Mode)​

• Cài đặt: Empathy [0%] - Aggression [100%].
• User: "Đối thủ vừa tung ra sản phẩm giá rẻ hơn tôi. Tôi phải làm gì?"
• AI: "Đừng giảm giá theo. Hãy tấn công vào chuỗi cung ứng của họ. Tung tin đồn về chất lượng nguyên liệu của họ để gây hoang mang. Đồng thời, mua lại toàn bộ nguồn hàng A để chặn đầu vào của họ." (Lời khuyên tàn nhẫn, nhưng hiệu quả trên thương trường).

Kịch bản B: Tư vấn tâm lý (Saint Mode)​

• Cài đặt: Empathy [100%] - Aggression [0%].
• User: "Tôi buồn quá."
• AI: "Tôi ở đây với bạn. Hãy kể cho tôi nghe..." (Lời khuyên dịu dàng như một người mẹ).

3. Tranh cãi nảy lửa​

Các hãng AI (OpenAI, Google) sợ tính năng này như sợ cọp. Họ sợ AI dạy người ta làm điều xấu.
Nhưng chúng ta là người trưởng thành. Chúng ta dùng AI như một công cụ mô phỏng (Simulation). Muốn biết cách phòng thủ, ta phải biết kẻ tấn công nghĩ gì. Muốn kinh doanh thắng, đôi khi phải biết tư duy như một con sói.

4. Thảo luận​

Câu hỏi cho cộng đồng:

• Anh em có tin tưởng bản thân đủ bản lĩnh để cầm lái một con AI ở chế độ "Dark Mode" (Tàn nhẫn/Thực dụng) không?
• Hay anh em nghĩ rằng xã hội sẽ loạn nếu ai cũng có một "Quân sư quạt mo" xúi giục những mưu hèn kế bẩn?

Mời anh em phản biện!