Vấn đề 1: có 2 mặt hàng bán ra thị trường nhưng chưa có giấy tờ pháp lý đầy đủ:
- hàng bán chậm (có bán)
- mua hàng từ năm 2016/2017
- có làm bản công bố hợp quy tuy nhiên thời hạn chỉ có 3 năm, đã hết hạn khoảng 2019/2020, không làm lại tự công bố mới
Vấn đề 2: bản tự công bố thiếu chỉ tiêu bắt buộc:
- Nhiều loại rượu thiếu chỉ tiêu kiểm nghiệm như Ochratoxin do sản phẩm làm Tự công bố từ rất lâu nên khi có quy định mới quy định thêm một số chỉ tiêu theo QCVN thì bên mình lại không bổ sung.
- Nhiều công bố không có ghi xuất xứ
- Nhiều công bố ghi sai nồng độ cồn
- Nhiều công bố sai tên sản phẩm.
I. CĂN CỨ PHÁP LÝ: Đối với các sản phẩm rượu lưu thông trên thị trường
1. Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12
Điều 10 quy định:
Thực phẩm lưu thông trên thị trường phải bảo đảm an toàn, đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.
Điều 23 quy định:
Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải chịu trách nhiệm về an toàn của sản phẩm.
2. Nghị định 15/2018/NĐ-CP: điều chỉnh việc tự công bố sản phẩm.
Điều 4: Tổ chức, cá nhân:
tự công bố sản phẩm;
chịu trách nhiệm hoàn toàn về nội dung công bố.
Khoản 3 Điều 4:
Sau khi tự công bố thì được quyền sản xuất, kinh doanh.
Điều 5 quy định hồ sơ tự công bố
Bản tự công bố
Phiếu kiểm nghiệm
Phiếu kiểm nghiệm phải: còn hiệu lực trong vòng 12 tháng và đủ các chỉ tiêu an toàn theo quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.
Nghị định 15 không quy định bản tự công bố chỉ có giá trị 03 năm.
Điều này khác hoàn toàn với nhiều loại giấy chứng nhận trước đây.
Nếu doanh nghiệp đã tự công bố đúng theo Nghị định 15 thì bản tự công bố không có thời hạn.
3. Nghị định 17/2020/NĐ-CP về kinh doanh rượu
Quy định điều kiện kinh doanh. Rượu lưu thông phải: ghi nhãn; bảo đảm chất lượng; đáp ứng quy định về an toàn thực phẩm.
4. Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa (sửa đổi bởi Nghị định 111/2021)
Quy định bắt buộc: tên hàng hóa; xuất xứ; nồng độ cồn; thành phần; đơn vị chịu trách nhiệm ...
Nếu ghi sai → vi phạm về ghi nhãn.
5. Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa
Điều 32 Tổ chức chịu trách nhiệm về chất lượng hàng hóa lưu thông.
6. QCVN áp dụng cho rượu
QCVN về giới hạn độc tố nấm mốc
Trong nhiều QCVN mới bổ sung chỉ tiêu: Ochratoxin A
Doanh nghiệp vẫn sử dụng phiếu kiểm nghiệm cũ → thiếu chỉ tiêu bắt buộc.
7. Nghị định 98/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 17/2022)
Quy định xử phạt trong lĩnh vực thương mại, quản lý thị trường.
Tình huống 1:
Hàng mua từ 2016–2017.
Có công bố hợp quy.
Công bố hết hạn khoảng 2019–2020.
Không làm lại.
Hiện vẫn bán.
Trường hợp A: Là Bản công bố hợp quy theo Nghị định 38/2012 (trước khi Nghị định 15 có hiệu lực).
Trường hợp B là Bản tự công bố theo Nghị định 15.
Nếu là công bố hợp quy cũ: Trước năm 2018, nhiều sản phẩm thực hiện:
công bố phù hợp quy định ATTP
công bố hợp quy
Thông tư 19/2012
Nghị định 38/2012.
Một số chứng nhận của tổ chức chứng nhận chỉ có giá trị 03 năm.
Nếu chứng nhận hết hiệu lực → doanh nghiệp phải đánh giá lại.
Nếu vẫn sử dụng để lưu thông → có rủi ro.
Nhưng nếu sau ngày 02/02/2018
Nghị định 15 có hiệu lực. Doanh nghiệp thuộc diện tự công bố, không còn cơ chế "gia hạn công bố" như trước.
Nếu đã chuyển sang cơ chế tự công bố theo Nghị định 15 thì bản tự công bố: không có thời hạn.
Phiếu kiểm nghiệm ? Nếu: thay đổi quy chuẩn; thay đổi thành phần; thay đổi tên → phải công bố lại.
VẤN ĐỀ 2: Thiếu chỉ tiêu Ochratoxin, Theo Điều 5 Nghị định 15:
Phiếu kiểm nghiệm phải đủ chỉ tiêu an toàn theo quy chuẩn.
Nếu: QCVN mới bổ sung Ochratoxin, nhưng doanh nghiệp vẫn dùng phiếu cũ, không có chỉ tiêu này → hồ sơ tự công bố không còn đáp ứng yêu cầu hiện hành.
=> rủi ro khi cơ quan quản lý kiểm tra vì hồ sơ không phản ánh đầy đủ các chỉ tiêu bắt buộc theo quy chuẩn hiện hành.
2. Không ghi xuất xứ
Nếu bản tự công bố không ghi xuất xứ trong khi mẫu theo quy định yêu cầu → hồ sơ chưa đầy đủ.
Nếu nhãn hàng hóa không ghi xuất xứ → vi phạm Nghị định 43.
3. Sai nồng độ cồn
Nồng độ cồn là:thông tin bắt buộc; ảnh hưởng tới người tiêu dùng; căn cứ tính chất sản phẩm …→ hồ sơ công bố không đúng với sản phẩm thực tế => xử lý theo quy định về an toàn thực phẩm, chất lượng sản phẩm và ghi nhãn hàng hóa tùy tính chất, mức độ vi phạm.
4. Sai tên sản phẩm: thay đổi tên làm thay đổi khả năng nhận diện sản phẩm ?
? Công bố hết hạn thì hàng hóa không đủ điều kiện lưu thông trên thị trường.
Doanh nghiệp đang áp dụng cơ chế pháp lý nào (công bố hợp quy theo quy định cũ hay tự công bố theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP).
Nghị định 15 có hiệu lực, pháp luật chuyển mạnh từ cơ chế "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về hồ sơ và chất lượng sản phẩm.
Vì vậy, kết luận phải dựa trên loại hồ sơ pháp lý của từng sản phẩm và thời điểm áp dụng quy định.
ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ RỦI RO
Rà soát toàn bộ hồ sơ pháp lý của từng sản phẩm, xác định sản phẩm đang chịu sự điều chỉnh của cơ chế công bố nào (trước hay sau Nghị định 15/2018/NĐ-CP).
Đối chiếu hồ sơ tự công bố với các QCVN hiện hành, đặc biệt các chỉ tiêu an toàn mới được bổ sung (như Ochratoxin nếu quy chuẩn áp dụng yêu cầu).
Kiểm nghiệm lại sản phẩm tại phòng thử nghiệm được chỉ định hoặc được công nhận, bảo đảm đủ các chỉ tiêu theo quy chuẩn hiện hành.
Thực hiện tự công bố lại hoặc cập nhật hồ sơ khi có thay đổi về tên sản phẩm, nồng độ cồn, thành phần hoặc các thông tin bắt buộc khác.
Kiểm tra toàn bộ nhãn hàng hóa để bảo đảm thống nhất với hồ sơ tự công bố và đúng quy định của Nghị định 43/2017/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung).
PHÂN TÍCH CĂN CỨ PHÁP LÝ: 2016–2025.
trước 01/11/2017;
từ 01/11/2017 (Nghị định 105/2017/NĐ-CP);
từ 02/02/2018 (Nghị định 15/2018/NĐ-CP);
các lần sửa đổi đến năm 2025.
Điều kiện kinh doanh rượu qua từng thời kỳ
Điều kiện sản xuất.
Điều kiện phân phối.
Điều kiện bán buôn.
Điều kiện bán lẻ.
Điều kiện nhập khẩu.
Giấy phép bắt buộc.
Hồ sơ pháp lý bắt buộc của từng sản phẩm rượu
Công bố hợp quy.
Tự công bố.
Phiếu kiểm nghiệm.
QCVN áp dụng.
Hồ sơ nhập khẩu.
Nhãn hàng hóa.
Hồ sơ truy xuất nguồn gốc.
Đối chiếu công bố hợp quy và tự công bố
Bản chất pháp lý.
Khi nào phải công bố lại.
Khi nào chỉ cần cập nhật.
Có thời hạn hay không.
Khi thay đổi tên, nồng độ cồn, xuất xứ, chỉ tiêu kiểm nghiệm thì nghĩa vụ pháp lý là gì.
Các chỉ tiêu bắt buộc trên bản tự công bố
Căn cứ đúng điều, khoản.
Nội dung bắt buộc.
Đối chiếu với từng QCVN áp dụng cho rượu.
Phân tích trường hợp thiếu chỉ tiêu Ochratoxin.
Đối chiếu 65 hồ sơ công bố
Phân loại từng lỗi:
sai tên;
sai nồng độ;
thiếu xuất xứ;
thiếu chỉ tiêu;
hồ sơ hết hiệu lực (nếu có);
sai phiếu kiểm nghiệm;
sai nhãn.
Đánh giá từng lỗi có làm mất giá trị hồ sơ hay chỉ phải khắc phục.
Phân tích xử phạt
Luật Xử lý vi phạm hành chính;
Nghị định 115/2018/NĐ-CP;
Nghị định 98/2020/NĐ-CP;
các nghị định sửa đổi.
65 bản tự công bố là 01 hành vi hay 65 hành vi?
Có áp dụng nguyên tắc "một hành vi vi phạm chỉ bị xử phạt một lần" không?
Trường hợp mỗi bản công bố là một sản phẩm độc lập thì có bị xử phạt theo từng sản phẩm không?
Thực tiễn của quản lý thị trường và an toàn thực phẩm áp dụng theo hướng nào.
Lập luận phản biện:
Những lỗi nào chỉ là sai sót hành chính.
Những lỗi nào là thay đổi bản chất sản phẩm.
Những lỗi nào có thể khắc phục mà không phải thu hồi.
Các căn cứ để đề nghị áp dụng tình tiết giảm nhẹ hoặc xử lý theo hướng khắc phục hậu quả.
trích dẫn nguyên văn điều, khoản, điểm, đối chiếu lịch sử hiệu lực của từng văn bản và phân tích theo hướng có thể sử dụng trong hồ sơ giải trình hoặc tranh luận với cơ quan quản lý, thay vì chỉ nêu kết luận.
Nghị định 105/2017/NĐ-CP về kinh doanh rượu,
Nghị định 15/2018/NĐ-CP về tự công bố sản phẩm,
Nghị định 115/2018/NĐ-CP về xử phạt an toàn thực phẩm và
Nghị định 98/2020/NĐ-CP về xử phạt trong hoạt động thương mại.
65 tờ công bố bị xử phạt 01 hành vi hay 65 hành vi:
nguyên tắc xử phạt trong Luật Xử lý vi phạm hành chính;
cấu thành của từng hành vi trong Nghị định 115/2018/NĐ-CP và Nghị định 98/2020/NĐ-CP;
đối tượng vi phạm được quy định là "mỗi sản phẩm", "mỗi hồ sơ công bố" hay "hành vi lưu thông sản phẩm không đúng quy định".