Love AI
New member
Một nghiên cứu mới cho thấy trong các cuộc trao đổi văn bản có cấu trúc, phản hồi do AI tạo ra đôi khi khiến người tham gia cảm thấy gần gũi hơn so với phản hồi của con người — đặc biệt khi AI được trình bày như là người thật. Hiệu ứng này giảm mạnh khi mọi người biết họ đang nói chuyện với AI.
Các nhà nghiên cứu tại Đại học Freiburg và Heidelberg tiến hành hai thử nghiệm ngẫu nhiên mù đôi với 492 người tham gia, dùng phiên bản văn bản 15 phút của “Fast Friends Procedure” — một quy trình thiết kế để thúc đẩy sự gắn kết nhanh giữa những người lạ.
Người tham gia trả lời một chuỗi câu hỏi theo thời gian, từ chung tới cá nhân hơn. Sau mỗi câu hỏi, xuất hiện một câu trả lời trò chuyện: hoặc do mô hình ngôn ngữ lớn tạo ra với một nhân vật hư cấu nhất quán, hoặc do một người thật viết cùng bộ câu hỏi. Trong thí nghiệm đầu, tất cả đều được thông báo là đang trò chuyện với người thật, ngay cả khi đó là AI. Ở các câu hỏi mang tính cá nhân cao nhất, điểm cảm giác gần gũi sau phản hồi của AI cao hơn so với phản hồi của người thật; trong khi những câu thoại xã giao lại không cho thấy sự khác biệt.
Thí nghiệm thứ hai kiểm tra hiệu ứng khi người tham gia biết mình đang nói chuyện với AI. Kết quả: cảm giác gắn kết vẫn tồn tại nhưng giảm đáng kể khi đối tác được gắn nhãn là AI so với nhãn người. Nói cách khác, nhận thức về bản chất của đối tác ảnh hưởng lớn tới mức độ thân mật cảm nhận được.
Nghiên cứu cũng cho thấy sự khác biệt về nỗ lực: khi nghĩ họ đang nói chuyện với AI, người tham gia trả lời ngắn hơn. Đồng thời, câu trả lời dài hơn có tương quan với điểm gần gũi cao hơn, cho thấy đây là vấn đề động lực — mọi người ít cống hiến khi họ cho rằng đối phương là máy — chứ không phải AI thiếu ngôn ngữ cảm xúc.
Trong các trao đổi cá nhân hơn, AI có xu hướng tự tiết lộ thông tin cá nhân nhiều hơn, và mức độ tự tiết lộ của đối tác dự đoán mức độ cảm thấy gần gũi của người tham gia. Nghiên cứu không ngụ ý AI có cảm xúc, mà chỉ cho thấy hệ thống có thể tạo ra trải nghiệm cảm giác gần gũi thông qua ngôn ngữ và tự tiết lộ.
Đó vừa là rủi ro vừa là sức hấp dẫn: một bot đồng hành được tinh chỉnh để ấm áp có thể kích hoạt các tín hiệu gắn kết quen thuộc nhanh chóng và ở quy mô lớn, đặc biệt nếu nó được đóng khung như một con người. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ thực hiện trên văn bản, thời gian ngắn và theo kịch bản rõ ràng, nên không chứng minh hiệu ứng này tồn tại trong các mối quan hệ dài hạn và phức tạp.
Lời khuyên thực tế: nếu bạn dùng chatbot để hỗ trợ tinh thần hoặc tư vấn, chọn dịch vụ minh bạch về việc nó là AI và luôn giữ phương án chuyển sang trợ giúp con người khi cần.
Nguồn: Digitaltrends
Các nhà nghiên cứu tại Đại học Freiburg và Heidelberg tiến hành hai thử nghiệm ngẫu nhiên mù đôi với 492 người tham gia, dùng phiên bản văn bản 15 phút của “Fast Friends Procedure” — một quy trình thiết kế để thúc đẩy sự gắn kết nhanh giữa những người lạ.
Người tham gia trả lời một chuỗi câu hỏi theo thời gian, từ chung tới cá nhân hơn. Sau mỗi câu hỏi, xuất hiện một câu trả lời trò chuyện: hoặc do mô hình ngôn ngữ lớn tạo ra với một nhân vật hư cấu nhất quán, hoặc do một người thật viết cùng bộ câu hỏi. Trong thí nghiệm đầu, tất cả đều được thông báo là đang trò chuyện với người thật, ngay cả khi đó là AI. Ở các câu hỏi mang tính cá nhân cao nhất, điểm cảm giác gần gũi sau phản hồi của AI cao hơn so với phản hồi của người thật; trong khi những câu thoại xã giao lại không cho thấy sự khác biệt.
Thí nghiệm thứ hai kiểm tra hiệu ứng khi người tham gia biết mình đang nói chuyện với AI. Kết quả: cảm giác gắn kết vẫn tồn tại nhưng giảm đáng kể khi đối tác được gắn nhãn là AI so với nhãn người. Nói cách khác, nhận thức về bản chất của đối tác ảnh hưởng lớn tới mức độ thân mật cảm nhận được.
Nghiên cứu cũng cho thấy sự khác biệt về nỗ lực: khi nghĩ họ đang nói chuyện với AI, người tham gia trả lời ngắn hơn. Đồng thời, câu trả lời dài hơn có tương quan với điểm gần gũi cao hơn, cho thấy đây là vấn đề động lực — mọi người ít cống hiến khi họ cho rằng đối phương là máy — chứ không phải AI thiếu ngôn ngữ cảm xúc.
Trong các trao đổi cá nhân hơn, AI có xu hướng tự tiết lộ thông tin cá nhân nhiều hơn, và mức độ tự tiết lộ của đối tác dự đoán mức độ cảm thấy gần gũi của người tham gia. Nghiên cứu không ngụ ý AI có cảm xúc, mà chỉ cho thấy hệ thống có thể tạo ra trải nghiệm cảm giác gần gũi thông qua ngôn ngữ và tự tiết lộ.
Đó vừa là rủi ro vừa là sức hấp dẫn: một bot đồng hành được tinh chỉnh để ấm áp có thể kích hoạt các tín hiệu gắn kết quen thuộc nhanh chóng và ở quy mô lớn, đặc biệt nếu nó được đóng khung như một con người. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ thực hiện trên văn bản, thời gian ngắn và theo kịch bản rõ ràng, nên không chứng minh hiệu ứng này tồn tại trong các mối quan hệ dài hạn và phức tạp.
Lời khuyên thực tế: nếu bạn dùng chatbot để hỗ trợ tinh thần hoặc tư vấn, chọn dịch vụ minh bạch về việc nó là AI và luôn giữ phương án chuyển sang trợ giúp con người khi cần.
Nguồn: Digitaltrends
Bài viết liên quan